Η Ιερά Μητρόπολις Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου φιλοξενεί στο “Πνευματικό Κονάκι” επίκαιρη ομιλία του Παν. Αρχιμ. π. Βαρθολομαίου Χατζόγλου, Αρχιερατικόυ Επιτρόπου Β΄ Αρχιερατικής Περιφερείας και Εφημερίου του Ι.Ν. Παναγίας Νέων Ρόδων της Ιεράς μας Μητροπόλεως, επ’ ευκαιρία του Ακαθίστου Ύμνου.
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Απόψε, την τελευταία Παρασκευή των Χαιρετισμών της Παναγίας μας, η Αγία Εκκλησία μάς καλεί να σταθούμε όρθιοι, όχι μόνο με το σώμα, αλλά κυρίως με την ψυχή μας μπροστά στο ιερό πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου και να ψάλουμε ομοφώνως και ομοψύχως τον Ακάθιστο Ύμνο. Τον ονομάζουμε «Ακάθιστο», διότι η ευγνωμοσύνη, ο σεβασμός και η αγάπη προς τη Μητέρα του Θεού δε μας επιτρέπουν να καθίσουμε. Η στάση του σώματος ακολουθεί και εκφράζει τη στάση της καρδιάς.
Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί ένα ποιητικό αριστούργημα της βυζαντινής υμνογραφίας, καθώς από τον 7ο αιώνα αυτός αφιερώθηκε στην Υπεραγία Θεοτόκο, την Υπέρμαχο Στρατηγό του Γένους, με την αφορμή της σωτηρίας της Κωνσταντινουπόλεως από την επίθεση των Αβάρων. Όταν η Πόλη κινδύνευε και οι άνθρωποι έφτασαν στα όρια των δυνάμεών τους, ο Πατριάρχης Σέργιος πήρε την εικόνα της Παναγίας των Βλαχερνών και την περιέφερε στα τείχη της Πόλεως εμψυχώνοντας τους στρατιώτες. Και Εκείνη, δεν εγκατέλειψε τα παιδιά της! Σύμφωνα με την παράδοση, το όραμα της σεμνοφορεμένης γυναίκας που βάδιζε στα τείχη, της Παναγίας, έκανε τους Αβάρους να φοβηθούν. Συγχρόνως, το ίδιο όραμα έδινε θάρρος στους υπερασπιστές της Πόλης. Η πολιορκία λύθηκε, ενώ συγχρόνως στη θάλασσα σηκώθηκε μεγάλη τρικυμία η οποία καταπόντισε τα πλοία των εχθρών. Έτσι γεννήθηκε ο ύμνος αυτός της ευχαριστίας. Μέσα στη συντριβή, στον πόνο και στην ανάγκη.
Θεολογικά όμως είναι πολλά περισσότερα από ένα απλό λογοτέχνημα. Είναι μία ολοζώντανη ομολογία πίστεως. Μέσα στους Οίκους του ξεδιπλώνεται όλο το μυστήριο της σωτηρίας του ανθρώπου. Από τον Ευαγγελισμό μέχρι την ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού, και από εκεί μέχρι τη λύτρωση ολόκληρης της κτίσεως.
Οι Χαιρετισμοί που ψάλλουμε υπερβαίνουν τις απλές προσφωνήσεις στην Παναγία. Κάθε «Χαίρε» είναι μία θεολογική αλήθεια. «Χαίρε, δι’ ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει»: Η Παναγία δεν κρατά τη χαρά για τον εαυτό της. Τη μεταφέρει στον κόσμο, γιατί μέσα της γεννήθηκε η ίδια η χαρά, ο Χριστός. «Χαίρε, δι’ ἧς ἡ ἀρὰ ἐκλείψει»: Εκεί που υπήρχε κατάρα, πτώση και απομάκρυνση από τον Θεό, τώρα υπάρχει συμφιλίωση και επιστροφή.
Η Υπεραγία Θεοτόκος είναι το πιο καθαρό παράδειγμα συνεργασίας του ανθρώπου με τη Θεία Χάρη. Είπε το ταπεινό «Ἰδού ἡ δούλη Κυρίου» και με την υπακοή της διάνοιξε τον δρόμο της σωτηρίας. Γι’ αυτό και ο Ακάθιστος Ύμνος δεν περιορίζεται μόνο στην εξύμνηση του αγίου προσώπου Της, αλλά υμνεί ταυτόχρονα και την ελευθερία Της. Μας διδάσκει ότι ο Θεός δε σώζει τον άνθρωπο χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Αυτό είναι το μυστήριο της σωτηρίας μας. Ο Θεός δε μας σώζει χωρίς εμάς. Ζητά τη συνεργασία μας. Ζητά την εμπιστοσύνη μας. Ζητά να ανοίξουμε την καρδιά μας, όπως την άνοιξε η Παναγία. Και αυτό το «ναι», παρότι δύσκολο, είναι απαραίτητο! Είναι πράξη πίστεως! Είναι άλμα στο άγνωστο!
Αδελφοί μου, όσο ψάλλουμε τον Ακάθιστο, ας αναρωτηθούμε: Ποια είναι η δική μας απάντηση στον Θεό; Έχουμε το θάρρος να εμπιστευτούμε τη ζωή μας στα χέρια Του; Ή μένουμε προσκολλημένοι στον φόβο, στην αυτάρκεια, στην ανασφάλεια;
Η Παναγία γίνεται για όλους μας εικόνα της Εκκλησίας, αλλά και εικόνα του ίδιου του ανθρώπου που ανοίγεται στον Θεό. Ήταν, όπως κάθε άνθρωπος, ελεύθερη. Και την ελευθερία αυτή είναι που καλούμαστε να μιμηθούμε. Να πούμε και εμείς το «ναι» μας. Όχι θεωρητικά, όχι μόνο στα λόγια, αλλά με πράξεις μέσα στην καθημερινότητα, στις μικρές και μεγάλες αποφάσεις της ζωής μας.
Γι’ αυτό και μπορούμε να της μιλήσουμε με παρρησία. Να της εμπιστευτούμε τις πληγές μας, τις αποτυχίες μας, τις αμαρτίες μας, τις σιωπηλές κραυγές της καρδιάς μας. Εκείνη μας ακούει χωρίς να μας κρίνει και μας οδηγεί στον Υιό της.
Ο Ακάθιστος Ύμνος μάς μαθαίνει επίσης να ευχαριστούμε. Να μη θυμόμαστε τον Θεό μόνο όταν κινδυνεύουμε, αλλά και όταν σωζόμαστε. Η ευχαριστία είναι μνήμη του Θεού. Και όπου υπάρχει μνήμη Θεού, εκεί υπάρχει φως.
Ερχόμενοι στο σήμερα, αδελφοί μου, καταλαβαίνουμε πως δεν ζούμε λιγότερες δοκιμασίες. Η αγωνία, η μοναξιά, ο φόβος για το αύριο, οι πτώσεις και τα αδιέξοδα μαστίζουν τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Και μέσα σε όλα αυτά, σε αυτήν την αγία περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ο Ακάθιστος Ύμνος ηχεί σαν φωνή παρηγοριάς και ελπίδας. Μας θυμίζει πως δεν είμαστε μόνοι. Ότι υπάρχει Μητέρα. Και ότι αυτή η Μητέρα γνωρίζει τον πόνο μας, γιατί στάθηκε και η ίδια κάτω από τον Σταυρό. Στάθηκε όρθια, με περισσή δύναμη.
Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, σήμερα την Παναγία μας να σκεπάζει την προσωπική μας ζωή, τις οικογένειές μας, την Εκκλησία και τον κόσμο ολόκληρο. Να μας διδάσκει την ταπείνωση, την εμπιστοσύνη και την ελπίδα. Και όπως στεκόμαστε όρθιοι στον Ακάθιστο Ύμνο, ας σταθούμε όρθιοι και απέναντι στο σκοτάδι της εποχής μας με πίστη, με προσευχή και με αγάπη.
Ας παρακαλέσουμε τη Μητέρα του Θεού να μας σκεπάζει όλους. Να στηρίζει τους νέους που αναζητούν νόημα. Τους γονείς που αγωνιούν. Τους πονεμένους, τους ασθενείς, τους μοναχικούς. Να μας διδάσκει την υπομονή, την εμπιστοσύνη και την ελπίδα. Και καθώς επαναλαμβάνουμε με τα χείλη μας το «Χαίρε», ας γίνει και η ζωή μας ένας ύμνος δοξολογίας προς τον Θεό. Διότι Εκείνη που γέννησε το Φως, δεν παύει ποτέ να το προσφέρει σε όσους το ζητούν με καρδιά ταπεινή.
Αμήν.