Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Λαζαρίδης στη Romfea.gr
Ήταν το 2002, τέλη του Οκτώβρη στη Νέα Υόρκη, ήμουν σπουδαστής εκείνη την περίοδο, όταν χτύπησε η πόρτα μου δυνατά και με πείσμα.
Είχε σκοτεινιάσει, ήμουν νεόφερτος στο Long Island, άνοιξα από περιέργεια και τι να δω;
Παιδάκια μασκαρεμένα με ένα ένα καλάθι και μου επαναλάμβαναν περιπαιχτικά, (trick or treat)?
Ένα από αυτά δε κρατούσε και ένα καλαθάκι ενώ τα υπόλοιπα μου φώναζαν στα αγγλικά, ( θα μας κεράσεις ή θα σου κάνουμε μια τρομακτική φάρσα;)
Πρόσφατα έμαθα ότι το ίδιο φωνάζουν και τα παιδιά που βγαίνουν αυτή την εποχή στις γειτονιές της Εκάλης (trick or treat?).
Αρχικά τι είναι το Halloween; Πρόκειται για μία κέλτικη κουλτούρα με παγανιστικές ρίζες που ξεκινά από την 31 του Οκτώβρη και κρατάει τρία μερόνυχτα.
Αυτή την παγανιστική παράδοση που ξεκινά από τον 5ο αιώνα πΧ στήριξαν σθεναρά από αρχαιοτάτων χρόνων οι Σκωτσέζοι και Ιρλανδοί και την μετέφεραν αργότερα στη Βόρειο Αμερική.
Το Halloween στηρίζει τις ρίζες του σε μία παγανιστική θρησκευτικού χαρακτήρα τελετουργία, (το φέστιβαλ του Sahmain που προφέρεται ως Sah-win και βασίζεται στη Gaelic γεϊλική παράδοση που εμφανίζεται τον 9ο αιώνα.
Το Sahmein αφενός υποδέχεται την περίοδο της σοδειάς μετά το τέλος του καλοκαιριού και αφετέρου θέλει την επαναφορά των πνευμάτων επάνω στη γη.
Οι αρχαίοι Κέλτες άναβαν τεράστιες φωτιές και γύρω γύρω τους έτρωγαν, έπιναν, θυσίαζαν και προσεύχονταν, καθώς οι τεράστιες φλόγες συμβόλιζαν τη δύναμη του ήλιου που χάνεται σιγά-σιγά μέσα στην απαρχή της παγωνιάς του χειμώνα.
Οι Ιρλανδοί πίστευαν ότι στις 31 Οκτωβρίου το πέπλο που χωρίζει τα ζωντανά δημιουργήματα με τα πνεύματα των νεκρών γίνεται λεπτότερο.
Για το λόγο αυτό τα πνεύματα των προγόνων τους με εκείνα των δαιμονικών τεράτων εκείνη την χρονική περίοδο μεταφέρονται στη γη.
Οι πρόγονοι των Κελτών λαμβάνουν φιλοξενία, όμως για τα τρομαχτικά δαιμονικά τέρατα, οι Σκωτσέζοι και Ιρλανδοί φορούσαν διάφορες αμφιέσεις ζώων για να τα ξεγελάσουν και να μην τους πειράξουν, για αυτό και οι συγκεκριμένες νύχτες από τα πανάρχαια χρόνια ονομάζονταν ως (Devil’s Nights), δαιμονικές νύχτες.
H ίδια κέλτικη παράδοση θέλει τον Stingy Jack, κάποιον Ιρλανδό, να παγιδεύει το δαίμονα και να τον ελευθερώνει με τον όρο να μη δει ποτέ κόλαση, όμως στο τέλος ο κέλτικος θρύλος, θέλει τον Ιάκωβο να μη γίνεται δεκτός στον παράδεισο και να καταλήγει περιπλανώμενος σαν αιώνιο πνεύμα στη γη.
Για να προλάβει το κακό του εξαπλωμένου ήδη παγανισμού στην καρδιά της χριστιανικής Ευρώπης ο Πάπας Γρηγόριος ο ΙΙΙ καθιέρωσε την 1η Νοεμβρίου, ως την Ημέρα των Αγίων Πάντων γνωστή στην αγγλο-σαξωνική παράδοση ως Αll Hallows Eve, Παραμονή της νύχτας των Αγίων Πάντων. Κατά τη διάρκεια της νύχτας τελείται αγρυπνία για τους Άγιους Πάντες.
Στη Βόρεια Αμερική που το έζησα ως γεγονός, τέτοια εποχή όλες οι εκκλησίες Ρωμαιοκαθολικές και Προτεσταντικές, είχαν διάκοσμο με κολοκύθες και Harvest Gathering, στο πρόγραμμα του ναού ήτοι: (συνάξεις ευχαριστίας για τη νέα σοδειά.)
Δυστυχώς το παγανιστικό στοιχείο δεν εξέλειπε καθόλου από την κουλτούρα του μέσου Αμερικανού. Απλά ο δυτικός καταναλωτισμός το αφομοίωσε, το εξέλιξε και το εμπορευματοποίησε.
Στις ΗΠΑ 45 εκατομμύρια παιδιά μεταμφιέζονται για το Halloween και πραγματοποιούν επισκέψεις σε 120 εκατομμύρια σπίτια.
Εργοστάσια χιλιάδων τ.μ. τέτοια εποχή μετατρέπονται σε Haunted Homes, (στοιχειωμένα σπίτια), με ακριβό εισιτήριο για εκατομμύρια οικογένειες. Παρελάσεις μασκαρεμένων πολιτών κατακλύζουν τις μεγαλουπόλεις των ΗΠΑ.
Τα σπίτια μετατρέπονται οίκους πνευμάτων. Ατελείωτες γειτονιές με τις μπροστινές αυλές των σπιτιών να απεικονίζουν τρομαχτικές φιγούρες, με νεκροκεφαλές, με κρεμασμένους σκελετούς, ιστούς αράχνης να κρέμονται από τις ταράτσες, πνεύματα αιωρούμενα με τρομαχτικά λέιζερ και άλλα.
Ο προϋπολογισμός των ευκατάστατων οικογενειών προβλέπει να ξοδεύει αφειδώς χιλιάδες δολάρια κάθε εύπορη οικογένεια για το διάκοσμο του Halloween
Εννιάμισι δισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται ετησίως στη Βόρειο Αμερική για το Halloween.
Πίσω στην Ελλάδα μας. Τα πολυκαταστήματα Jumbo γεμίζουν τα ράφια τους με ανάλογο υλικό από τα τέλη του Σεπτέμβρη.
Το Halloween έγινε σταθερή παράδοση πρώτον σε όλα ανεξαιρέτως τα φροντιστήρια των ξένων γλωσσών, που φροντίζουν να διακοσμούνται κατάλληλα.
Υποχρεώνουν δε τα παιδιά που φοιτούν στην τάξη των αγγλικών, να διδάσκονται για το Halloween, ως αναπόσπαστη συνέχεια της αγγλικής κουλτούρας.
Μέρος του μαθήματος είναι τα μικρά παιδιά να μεταμφιέζονται σύμφωνα με τις επιταγές των Halloween parties που υποχρεωτικά διοργανώνουν τα φροντιστήρια ξένων γλωσσών.
Εάν κάποιος γονιός τύχει να διαμαρτυρηθεί για τα έξοδα αμφίεσης που υποβάλλονται οι γονείς, η απάντηση δίνεται έτοιμη από τους ιθύνοντες. Μαζί με την αγγλική γλώσσα τα παιδιά σας πρέπει να μάθουν και την αγγλο-σαξωνική κουλτούρα.
Πολλοί δε συγχέουν το Halloween με τον Ορθόδοξη μνήμη των Αγίων Πάντων και το θεωρούν ακίνδυνο. Άλλοι με το Ψυχοσάββατο καθώς λένε ότι έχει και η ορθοδοξία παγανιστικά στοιχεία, όπως το Σάββατο των Ψυχών.
Τα bars και τα clubs κινούνται στον ρυθμό των Ηalloween, καθώς διοργανώνουν Ηalloween parties με ειδική πρόσκληση.
Είναι γεγονός ότι μία κέλτικη παράδοση, τα τελευταία χρόνια, εισέδυσε βαθιά και έκανε ρίζες στην ελληνική κοινωνία μας, στα παιδιά μας, στους νέους μας, στη ζωή τους, στην αντίληψη τους, από το πουθενά, με τον ύπουλο δούρειο ίππο της παγκοσμιοποίησης.
Το Halloween έγινε πια αναπόσπαστος θεσμός στα παιδιά και στους νέους ενήλικες. Δεν έχει ουδεμία σχέση με την Ελληνορθόδοξη παράδοση, όσο και εάν κάποιοι το ταυτίζουν.
Εάν ρωτήσουμε τους νέους μας σχετικά με το εορτολόγιο της εκκλησίας μας, ή σχετικά με τη σημασία και έννοια των εθνικών εορτών την πατρίδας μας ελάχιστα έως τίποτα θα έχουν να μας πουν.
Τι έχουμε κάνει λάθος, ας αναρωτηθούμε άπαντες.
Στώμεν καλώς.